انواع ساختا ر

ارتباط اجزا با يكديگر و كل اثر را ساختار مي گويند .ساختار طرح ثابتي نيست و به تناسب نمايشنامه  و نوشتار شكل متفاوت به خود مي گيرد . به طور كلي ساختار مجموعه روابط عناصر و اجزاي سازنده در يك اثرهنري است .

ساختار به دو دسته بيروني ودروني تقسيم مي شود .ساختار بيروني همان توالي اپيزودها يا صحنه هاست .كه هر صحنه به صحنه ديگر  و هر رويداد به رويداد ديگر ختم شده ودر كل اثر آفريده مي شود اما ساختار دروني شامل عناصر سازنده نمايشنامه مانند گره افكني ؛ نقطه اوج ؛ بحران و... است

1- ساختار علت و معلولي

اين ساختار شامل پنج بخش مقدمه – گره افكني – اوج – گره گشايي و پايان است .در اين نوع ساختار نمايشنامه بر اساس ساختار ارسطويي به جلو مي رود .  يعني ابتدا مقدمه است سپس گره و يا گره هاي متعددشخصيت پروتاگونيست يا محوري را دچار بحران ميكند . بحران تا آنجا به پيش ميرود كه نقطه اوج بوجود مي آيد سپس گره گشايي و در آخر؛ پايان نمايش به طور واضع  و آشكار تمام ميشود. در ساختار علت ومعلولي رابطه بين رويدادها بر اساس روابط علت و معلولي شكل مي گيرد يعني رويداد يك رويداد دو را شكل مي دهد رويداد دو رويداد سه را وتا آخر به همين گونه رويدادي علت بوجود آمدن رويداد ديگر است

2- ساختار خطي

نقطه شروع وميانه وپايان روشني دارد  .به عبارتي يك شيوه صحيح نگاه به واقعيت هاست . رويدادها ميان دو نقطه شروع و پايان اتفاق ميافتد. معمولا مدت زمان اتفاق وقايع ورويدادها يك تا چند روز بيشتر نيست .رويدادها يا كنش حاصل در كنار يكديگر قرار مي گيرند ونياز نيست رويدادي حتما  رويداد ديگر را ايجاد كند بلكه مهم  قرار گرفتن رويداد در كنار هم ودر يك خط به صورت زنجير وار است.

3- ساختار مدور

وقايع در ميان دو نقطه شروع تكرار مي شود.حوادث از همانجا كه شروع شد همانجا پايان مي يابد . رويدادها  معمولي است و به صورت اتفاقات روزمره وخطي شكل مي گيرد.مهم ترين ويژگي اين نوع ساختار آن است كه رويداد ها در يك مسير دايره وار قرار ميگيرند واتفاقات هر چه كه مي خواهد باشد درست آنجا كه شروع شده دوباره در همانجا پايان مي يابد

4- ساختار اپيزوديك

از مجموعه نمايشنامه هاي تك پرده اي تشكيل شده .كه هر پرده داراي نقطه شروع وپايان وحتي شخصيت هاي جداگانه و داستان متفاوت  است .هر كدام از اپيزودها به تنهايي نيز قابليت اجراي نمايشي دارند . در ساختار اپيزوديك  بن انديشه و موضوع كلي اپيزودها باعث كنار هم قرار گرفتن آنها  مي شود .يعني مجموعه اپيزودها باهم  نمايشنامه كاملي را بوجود مي آورد .در اين اين نوع نمايش ها ميتوان يك يا چند اپيزود راحذف كرد

 

5- ساختار ايستا

در اين نوع ساختا رهيچ گونه رويداد خاصي اتفاق نمي افتد . رابطه علت ومعلولي وجود ندارد . تغيير بسيار كم و گاه صفر است. آغاز و پايان حالت ايستا دارد . رويدادها در حدي است كه گويا بازگو نمي شوند وايستا هستند.